Kiedy warto wybrać malowanie proszkowe i jak dobrać farbę do zastosowania?
Czy zamawiany detal można pomalować proszkowo i jaka farba przetrwa w miejscu, w którym będzie pracował? Odpowiedź na pierwsze pytanie zależy od konstrukcji detalu, na drugie od spoiwa farby. Przy wyborze farby częsty błąd polega na tym, że farba przeznaczona do wnętrz trafia na element, który stoi na zewnątrz.
Kiedy malowanie proszkowe ma sens?
Malowanie proszkowe sprawdza się przede wszystkim na elementach ze stali i aluminium: ogrodzeniach, balustradach, konstrukcjach, meblach metalowych, obudowach i profilach. Farba proszkowa nie zawiera rozpuszczalników. Nakłada się ją elektrostatycznie, a powłoka powstaje w piecu, więc detal wychodzi z lakierni gotowy po jednym cyklu nakładania i wypalania. Technologia dobrze pasuje też do produkcji seryjnej, bo powtarzalne detale zawiesza się na linii i maluje partiami w jednym kolorze.
Ograniczenia wynikają z wypalania w piecu. Detal musi znieść temperaturę wypalania i zmieścić się w komorze, dlatego konstrukcji spawanej w całość dopiero na budowie ani elementu z częściami z tworzywa nie maluje się proszkowo w gotowej postaci. Do podłoży wrażliwych na ciepło służą farby niskotemperaturowe, których użycie trzeba uzgodnić z lakiernią. Uszkodzenia powłoki po montażu naprawia się zwykle lakierem ciekłym, bo gotowej konstrukcji nie da się ponownie włożyć do pieca.
Jak dobrać farbę proszkową do miejsca pracy detalu?
O trwałości powłoki na słońcu decyduje spoiwo, czyli żywica, z której zrobiona jest farba. Farby poliestrowe dobrze znoszą typowe warunki atmosferyczne, a farby z dodatkiem epoksydu tracą na zewnątrz kolor i połysk. Przy typowych detalach farbę proszkową od producenta zamawia się więc zwykle w jednej z dwóch odmian: poliestrowej na zewnątrz albo epoksydowo-poliestrowej do wnętrz.

Farby epoksydowe dobrze znoszą chemikalia, sole i środowiska korozyjne, ale jako warstwa wierzchnia nadają się tylko do wnętrz. Promieniowanie UV szybko je niszczy: powłoka kreduje, czyli pokrywa się matowym, pylącym nalotem. Bezbarwny lakier zewnętrzny nałożony na wierzch tego nie zmienia.
Więcej nieporozumień budzi farba epoksydowo-poliestrowa, nazywana hybrydową. Dodatek poliestru nie czyni jej odporną na warunki atmosferyczne. Element pomalowany hybrydą i wystawiony na zewnątrz szybko kreduje, traci połysk i zmienia kolor. Hybrydy sprawdzają się we wnętrzach, najczęściej na meblach.
Poliester też ma granicę: na wybrzeżu morskim jedna warstwa standardowego poliestru nie wystarczy, więc system powłokowy, na przykład kilkuwarstwowy, trzeba ustalić z lakiernią. Epoksyd ma w takim systemie swoje miejsce jako podkład pod poliestrem, bo wyraźnie poprawia odporność powłoki w teście mgły solnej. Jeśli system ma podkład cynkowy, trzeba sprawdzić podłoże: na stal nierdzewną takiego podkładu się nie stosuje, bo cynk reaguje z nią galwanicznie i niszczy powłokę.
Co sprawdzić w karcie technicznej przed zamówieniem?
Nazwa handlowa farby niewiele mówi o jej przeznaczeniu, dlatego podstawą wyboru powinna być karta techniczna. Zamawiający znajdzie w niej rodzaj żywicy, przeznaczenie do wnętrz albo na zewnątrz, zalecaną grubość powłoki i warunki wypalania. Na przykład TOPO Powder Coating dla standardowych farb poliestrowych i epoksydowo-poliestrowych podaje 180°C przez 10 minut, a karta techniczna konkretnej farby dostępna jest na stronie.
Warunki z karty trzeba porównać z możliwościami pieca lakierni. Jeśli detal nie osiągnie w piecu wymaganej temperatury przez podany czas, powłoka nie utwardzi się w pełni, a niedostateczne utwardzenie należy do częstych przyczyn reklamacji.
Jaką farbę wpisać do zamówienia?
Lakiernia powinna wiedzieć, gdzie detal będzie pracował. Bez tej informacji wybór farby często sprowadza się do koloru z wzornika, a kolor nie mówi nic o odporności na UV.
Dla detalu, który stanie na zewnątrz, zamówienie powinno wskazywać farbę poliestrową, a nad morzem system powłokowy uzgodniony z lakiernią. Element narażony we wnętrzu na chemikalia lepiej zabezpieczy farba epoksydowa. Farba specjalna jest potrzebna dopiero przy nietypowych warunkach, takich jak wysoka temperatura pracy przy kominkach i grillach albo podłoże wrażliwe na ciepło.
